Προστασία απο Αλτζχαιμερ, Πάρκινσον με EVOO ελαιόλαδο πλούσιο σε πολυφαινόλες

Οι ευεργετικές ουσίες του ελαιόλαδου αλλά και η θεραπευτική του δράση είναι γνωστές ήδη από την αρχαιότητα καθώς μέσα από πολυάριθμες καταγραφές φαίνεται ότι οι αρχαίοι Έλληνες χρησιμοποιούσαν το ελαιόλαδο ως φαρμακευτική ουσία κάτι που μας γίνεται γνωστό και από τις αναφορές του Ιπποκράτη στον Ιπποκράτειο Κώδικα.  Στις μέρες μας, η εξέλιξη των επιστημών έρχεται να επιβεβαιώσει τις θαυμάσιες υγειοπροστατευτικές του ιδιότητες αλλά και να διαφωτίσει σχετικά με την τεράστια συμβολή του στο ευεργετικό μοντέλο της Μεσογειακής διατροφής. Δεδομένου ότι οι πληθυσμοί που εφαρμόζουν τη Μεσογειακή διατροφή, εμφανίζουν καλύτερη νοητική λειτουργία και χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ, τελευταία, μελετάται η δράση του ελαιόλαδου στην νοητική λειτουργία ατόμων τρίτης ηλικίας αλλά και στην παρεμπόδιση εμφάνισης νευροεκφυλιστικών παθήσεων.

Νευροεκφυλιστικές παθήσεις

Οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις εκτιμάται ότι είναι σε αριθμό μερικές εκατοντάδες με τις πιο γνωστές να είναι οι νόσοι του Αλτσχάιμερ, του Πάρκινσον, του Χάντινγτον και η Αμυοτροφική Πλάγια Σκλήρυνση (ALS). Οι παθήσεις αυτές αποτελούν μία ομάδα ασθενειών κατά τις οποίες οι νευρώνες, ή αλλιώς τα νευρικά κύτταρα, εκφυλίζονται, δηλαδή φθείρονται και σε πολλές περιπτώσεις οδηγούνται στο θάνατο. Οι νευρώνες είναι τα δομικά στοιχεία του νευρικού μας συστήματος στο οποίο περιλαμβάνεται ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός. Καθώς τα νευρικά κύτταρα συνήθως δεν αναπαράγονται και δεν αντικαθιστούν τον εαυτό τους, μετά από την καταστροφή τους παύει η λειτουργία τους με αποτέλεσμα να προκαλούνται προβλήματα στην διανοητική λειτουργία του ατόμου, δηλαδή μία μορφή άνοιας, ή στην κινητικότητα του ατόμου, δηλαδή αταξία. Αν και τα αίτια που προκαλούν την καταστροφή τους παραμένουν κατά βάση άγνωστα, συνήθως απορρέουν από γενετικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες και γίνονται εντονότερα με την πάροδο της ηλικίας. Επιπλέον, στο μεγαλύτερό ποσοστό των ασθενών παρατηρείται συσσώρευση παθολογικών πρωτεϊνών (πχ β-αμυλοειδής, πρωτεΐνη «τ»), δημιουργία ή παρουσία νευροτοξικών μορίων, παρουσία έντονου οξειδωτικού στρες και χρόνια φλεγμονή- όλοι παράγοντες που φαίνεται να εκφυλίζουν τους νευρώνες και να τους οδηγούν σε θάνατο.

Εξαιρετικό Παρθένο Ελαιόλαδο πλούσιο σε φαινόλες

Οι φαινόλες είναι ουσίες που βρίσκονται στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και παρουσιάζουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση επηρεάζοντας ευεργετικά πολλαπλούς δείκτες υγείας όπως είναι οι λιποπρωτεϊνες πλάσματος και οι δείκτες φλεγμονής. Επιπλέον, φαίνεται πώς προστατεύουν τα νευρικά κύτταρα από τη φθορά, και εμποδίζουν την κάμψη της διανοητικής λειτουργίας που οφείλεται στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Η προστατευτική δράση των φαινολών και συγκεκριμένα της ολεοκανθάλης, της ελαιοευρωπεΐνης αλλά και της υδροξυτυροσόλης έχει δειχθεί μέσα από αρκετές εργαστηριακές μελέτες, (in vitro), αλλά και μελέτες σε ζώα (in vivo) αν και οι δεύτερες είναι πιο περιορισμένες σε αριθμό. Οι μελέτες αυτές έχουν δείξει ότι οι φαινόλες του ελαιόλαδου εμποδίζουν την συσσωμάτωση τοξικών πρωτεϊνών και παρεμποδίζουν τον σχηματισμό αμυλοειδών πλακών που δημιουργούνται στους ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ. Ακόμη, η Βιταμίνη Ε που περιέχεται σε αφθονία στο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αλλά και οι φαινόλες του, προσφέρουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση που προστατεύει τους νευρώνες από το οξειδωτικό στρες, παρατείνοντας έτσι την διάρκεια ζωής τους. Επιπλέον, η ολευρωπεΐνη φαίνεται να προστατεύει τα νεύρα από την εκφύλιση και την φλεγμονή αλλά και να αποκαθιστά τις φθορές τους, ιδιότητες που την κάνουν πιθανή θεραπευτική ουσία για την νόσο του Πάρκινσον και του Αλτσχάιμερ. Μελέτη που έγινε σε ηλικιωμένα ποντίκια τα οποία κατανάλωσαν εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο για 6 εβδομάδες έδειξε ότι βελτιώθηκε η ικανότητά τους για μάθηση αλλά και η μνήμη τους. Επιπλέον, μελέτη που έγινε σε 447 υγιείς ενήλικες με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων, έδειξε ότι η κατανάλωση Μεσογειακής διατροφής πλούσιας σε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο είτε σε καρύδια, ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική στην βελτίωση της νοητικής λειτουργίας. Οι ερευνητές συμπέραναν ότι τα οφέλη αυτά προέκυψαν από την μεγάλη περιεκτικότητα των αντιοξειδωτικών αλλά και αντιφλεγμονωδών παραγόντων που περιέχει η Μεσογειακή διατροφή, βασικό συστατικό της οποίας είναι το ελαιόλαδο.

Οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις αποτελούν παγκοσμίως μια μεγάλη πρόκληση για την ιατρική, τη δημόσια υγεία αλλά και την ποιότητα ζωής των ατόμων της τρίτης ηλικίας. Παρά το γεγονός ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να εξακριβωθεί ο ρόλος του εξαιρετικά παρθένου ελαιόλαδου και των φαινολών του στην πρόληψη των νόσων αυτών, μέχρι στιγμής υπάρχουν άφθονα στοιχεία που δείχνουν ότι η δράση τους είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην προστασία των νευρώνων από την φθορά και τον πρόωρο θάνατο.

Κυριακή Ζακχαίου

Διατροφολόγος – Βιοχημικός Bsc

ΠΗΓΕΣ:

Przedborski, S., Vila, M., & Jackson-Lewis, V. (2003). Series Introduction: Neurodegeneration: What is it and where are we? Journal of Clinical Investigation, 111(1), 3–10. http://doi.org/10.1172/JCI200317522

Bayani Uttara, Ajay V. Singh, Paolo Zamboni, R.T. Mahajan. (2009). Oxidative Stress and Neurodegenerative Diseases: A Review of Upstream and Downstream Antioxidant Therapeutic Options Current Neuropharmacology, 2009, 7, 65-74 65 1570-159X/09 $55.00+.00 ©2009 Bentham Science Publishers Ltd.

Kostomoiri, M., Fragkouli, A., Sagnou, M., Skaltsounis, L. A., Pelecanou, M., Tsilibary, E. C., & Τzinia, A. K. (2012). Oleuropein, an Anti-oxidant Polyphenol Constituent of Olive Promotes α-Secretase Cleavage of the Amyloid Precursor Protein (AβPP). Cellular and Molecular Neurobiology, 33(1), 147-154. doi:10.1007/s10571-012-9880-9

Fiorella Casamenti & Massimo Stefani (2016): Olive polyphenols: new promising agents to combat aging-associated neurodegeneration, Expert Review of Neurotherapeutics, DOI: 10.1080/14737175.2017.1245617

Rodríguez-Morató, J., Xicota, L., Fitó, M., Farré, M., Dierssen, M., & Torre, R. D. (2015). Potential Role of Olive Oil Phenolic Compounds in the Prevention of Neurodegenerative Diseases. Molecules, 20(3), 4655-4680. doi:10.3390/molecules20034655

Farr SA et al. Extra virgin olive oil improves learning and memory in SAMP8 mice. (2012) .J Alzheimers Dis.28(1):81–92.

Qosa H, Batarseh YS, Mohyeldin MM, El Sayed KA, Keller JN, Kaddoumi A.(2015). Oleocanthal enhances amyloid-β clearance from the brains of TgSwDI mice and in vitro across a human blood-brain barrier model.ACS Chem Neurosci.;6(11):1849-59. Epub 2015 Sep 16.

Abuznait AH1, Qosa H, Busnena BA, El Sayed KA, Kaddoumi A.(2013). Olive-oil-derived oleocanthal enhances β-amyloid clearance as a potential neuroprotective mechanism against Alzheimer’s disease: in vitro and in vivo studies. ACS Chem Neurosci. 19;4(6):973-82. doi: 10.1021/cn400024q. Epub 2013 Feb 25.

Valls-Pedret C, Sala-Vila A, Serra-Mir M, Corella D, de la Torre R, Martínez-González MÁ, Martínez-Lapiscina EH, Fitó M, Pérez-Heras A, Salas-Salvadó J, Estruch R, Ros E. (2015).  Mediterranean Diet and Age-Related Cognitive DeclineA Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med.;175(7):1094-1103. doi:10.1001/jamainternmed.2015.1668